بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحيم

«يَا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ،‌ ارْجِعِي إِلَى رَبِّكِ رَاضِيَةً مَرْضِيَّةً، فَادْخُلِي فِي عِبَادِي، وَادْخُلِي جَنَّتِي»

آیین شکوهمند تشییع پیکر پاک رهبر مجاهد و قائد شهید امّت اسلامی حضرت آیت‌الله شهید سیدعلی خامنه‌ای«قدّس‌سرّه‌الشریف»، که با حضور میلیونی ملّت فهیم و با شرف ایران و مسلمانان غیور و بزرگوار عراق برگزار شد، صحنه‌های شگفت‌انگیزی بود که بار دیگر، ایستادگی و استقامت این ملّت مبعوث شده را در پای آرمان‌های بزرگ اسلام و ایران و همچنین عمق محبّت و عشق آنان به آن رهبر شهید بزرگوار را به اثبات رسانید و عظمت و اقتدار و شکوه امّت اسلامی را در معرض دید جهانیان قرار داد و دشمنان قسم خوردۀ این مرز و بوم را در ورطۀ عجز و یأس و انزوا فرو بُرد.

سلام و درود و رحمت خداوند بر این مردم مؤمن و ثابت قدمِ در راه حقّ، که در همۀ بزنگاه‌های تاریخی، نقش برجستۀ خود در تعظیم شعائر الهی و صیانت از آرمان‌های اسلامی را به بهترین شکل، ایفاء‌ می‌کنند و دشمنان اسلام و انقلاب اسلامی و بدخواهان کشور امام زمان«ارواحنا فداه» را به استیصال و ناامیدی هرچه بیشتر می‌کشانند. یاوه‌گویی‌های اخیر رئیس جمهور تبهکار و سیاه نامۀ آمریکا در تهدید ملّت بزرگ ایران، نشانۀ روشنی از عمق این پریشانی و درماندگی و ترس و وحشت او از ملّت با عظمت ایران است.

اگر انسان را از زاویۀ بعد روحی بنگریم، سعید بالفطره است، «روح‌الله» است، «خلیفة‌الله» است، «اشرف مخلوقات» است، به‌اندازه‌ای مقامش بالاست که خداوند خطاب به‌فرشتگان می‌فرماید: وقتی روحم را در او دمیدم همۀ شما به او سجده کنید. اما چنانچه از زاویۀ بعد جسمی به انسان نگاه شود، شقیّ بالفطره است، مثل گرگ و پلنگ، درندگی و مثل مار و عقرب، گزندگی دارد. قرآن کریم در داستان حضرت یوسف«علیه‌السّلام»، جمله‌ای راجع به نفس انسان دارد. می‌فرماید: نفس انسان، «الامارَةٌ بالسّوءِ» است و به‌بدی فرمان می‌دهد، مگر اینکه پروردگار متعال به او رحم کند. یعنی انسان از حیث بُعد حیوانی و مادی، شقیّ بالفطره است.پس انسان خلق شده و به‌دنیا آمده است تا با اختیار، یکی از دو راه را انتخاب کند؛ طبیعت را بر فطرت مقدم بدارد یا فطرت را مقدم بر طبیعت کند.  اگر بتواند فطرت را بر طبیعت مقدم دارد، طبیعت را وسیله و براق برای فطرت می‌کند و بر آن سوار شده، حرکت می‌کند تا برسد به جایی که به جز خدا نداند و به جز خدا نبیند.

ادامه...

در جلسۀ قبلی درس اخلاق با موضوع «انسان در قرآن»، این سؤال مهم طرح شد که آیا انسان بالفطره سعید است یا شقی؟ به‌عبارت دیگر، آیا انسان از نظر فطرت سعادت‌مند است یا شقاوت‌مند؟

برای پاسخ به این سؤال، چند نظریّه بیان شد. نظریّۀ اوّل این است که انسان، شقیّ بالفطره است و ذاتاً شقاوت دارد. برخی صاحب‌نظران، تحت تأثیر جنایت‌ها و خیانت‌های بروز یافته از انسان، به‌ویژه در مقاطعی از تاریخ، مثل زمان گسترش جنگ جهانی دوّم، به این باور رسیده‌اند که انسان از نظر فطرت شقی است، مثل گرگ می‌درد و مثل مار و عقرب می‌گزد؛ و سعادت بعضی از آدمیان و خودداری آنها از ظلم و جنایت، استثنایی و در اثر عواملی نظیر تربیت است. در تاریخ فلاسفه و نزد بزرگان علم و حکمت، کمتر به این دیدگاه توجه شده است، امّا متأسّفانه امروزه، برای توجیه خوی استکباری و برای طبیعی نشان دادن درنده‌خويى و قدرت‌طلبى، از این دیدگاه سوء استفاده می‌شود.

ادامه...

اگر انسان در راه بیفتد، آن راهی که برای او خلق شده و در قرآن به نام صراط مستقیم نامیده شده است، آن راهی که او را به گمشده‌اش و به مقصودش می‌رساند، ولو اینکه به گمشده‌اش هم نرسد، سعادتمند است. این همان انسانی است که قرآن او را «خلیفة‌الله»، «مسجود ملائکه»، «اشرف خلائق» و «حامل امانت اللهی» نامیده و تاج کرامت روی سر او نهاده است. امّا اگر در راه نیفتد، منحرف شود و در صراط مستقیم قرار نگیرد، نظیر آن سنگی است که از بالای کوه پرتاب می‌شود، هر چه بیشتر پایین رود، سرعت سقوطش بیشتر می‌شود. این همان انسانی است که به‌تدریج، به‌واسطۀ سقوط، پست‌تر از هر میکروب و پست‌تر از هر حیوانی می‌شود، در ذات او عجله است، تصمیم‌‌های بی‌جا می‌گیرد و بالاخره بی‌ریشه است. این جمع بین آیات است، شاهد جمع هم از قرآن است.

ادامه ...

در اینجا این سوال مطرح می‌شود که بین این دو دسته آیات، چگونه جمع می‌شود؟ یعنی آیاتی که به تحسین انسان پرداخته و او را صاحب مقامات معنوی قلمداد می‌کند با آیاتی که او را دارای صفات رذیله دانسته، مذمتش کرده است، چگونه قابل جمع است؟ مفسرین در این باره صحبت‌ها کرده‌اند. هرکس طوری این آیات شریف را جمع کرده، ولی خود قرآن شریف نیز آیات را به‌خوبی جمع کرده است و بهترین جمع‌بندی، از قرآن است. از نظر قرآن کریم، اگر انسان متّقی باشد، اگر رابطه‌اش با خدا محکم ‌شود، دیگر عجول نیست، ناسپاس نیست، ظالم نیست، بلکه همان خلیفة‌الله است که مسجود ملائکه و اشرف مخلوقات است، اعظم از ملک مقرّب و بالاتر از خانۀ خداست. اما چنانچه انسان با شیطان رابطه برقرار سازد و مؤمن و متقی نباشد، نزد خداوند متعال ذرّه‌ای ارزش ندارد.

ادامه...